Үздік жаңалықтар

ҚР Энергетика министрі Болат Ақшолақов Атырау облысына жұмыс сапары аясында Теңіз кен орнында болды. Министр Қазақстандағы ең ірі Келешекте кеңейту жобасының – Ұңғыма ернеуінің қысымын басқару жобасының (ККЖ-ҰЕҚБЖ) іске асырылу барысымен танысып, Теңізшевройл басшылығын жобаны іске асыру кестесінен ауытқымауға шақырды. Қазіргі уақытта ККЖ-ҰЕҚБЖ жобасы 93% – ға аяқталды. Қалған барлық жұмыстар Теңізге шоғырланған. Жаздың басында кен орны операторы – «Теңізшевройл» ЖШС-ның (ТШО) барлық зауыттарын біріктіретін, сенімділігін арттыратын және өндірістік көрсеткіштерді оңтайландыратын Өндірісті бірегей басқару орталығы (ӨББО) іске қосылды. 2022 жылғы шілдеден бастап ККЖ-ҰЕҚБЖ шеңберінде салынуы жоспарланған төрт қондырғының төртіншісі болып табылатын жаңа өлшеу қондырғысы мұнай қабылдай бастады. Сондай-ақ екінші тоқсанда қысымды ұлғайту қондырғысына қуат беретін кіші электр станциясына кернеу берілді. ҚР Энергетика министрі ККЖ-ҰЕҚБЖ жобасының сәтті іске қосылуы ТШО-дан Қазақстан бюджетіне түсетін түсімдерді едәуір арттыратынын атап өтті. Бұл ретте 2022 жылдың алты айында ғана ТШО ел экономикасына бес жыл ішіндегі рекордтық 7,5 миллиард АҚШ долларын бағыттады. «Бүгіндегі сын-қатерлерге қарамастан, жобаны іске асыру кестесін ұстану маңызды. Бұдан басқа, қазақстандық өндірушілер мен отандық қызметкерлердің әл-ауқатын қамтамасыз ете отырып, қазақстандық қамтуды дамытуға ерекше назар аударуды жалғастыру қажет», – деді Қазақстан Республикасының Энергетика министрі Болат Ақшолақов Теңізшевройл басшылығымен кездесу шеңберінде. ККЖ-ҰЕҚБЖ іске асырыла бастағаннан бері ТШО 14,2 миллиард АҚШ долларынан астам сомаға қазақстандық тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алды, сондай-ақ 25 мыңнан астам адамды оқытты. Бұған дейін, жобаның 408 модулін Теңізге жеткізу үшін ТШО теңіз тасымалының үш жылдық бағдарламасын іске қосқан болатын, оның барысында қазақстандық компанияның пайдалануында 126-дан астам кеме болған, оның 40-ы жаңадан салынған немесе осы жоба үшін арнайы айтарлықтай өзгертілген. Сондай–ақ Каспий теңізі арқылы тасымалдауды дамытуды қолдау мақсатында халықаралық деңгейдегі кәсіби теңізшілерді даярлайтын Қазақстандағы жалғыз оқу орны – ҚБТУ жанындағы Қазақстандық теңіз академиясы (ҚТА) іске қосылды. Сонымен қатар, модульдік жүктерді қабылдау және одан әрі тасымалдау үшін Теңіз кен орнының шекарасынан шамамен 40 км жерде орналасқан Прорва түбегінде салынған Жүктерді тасымалдаудың жаңа бағыты (ЖТБ) да ККЖ-ҰЕҚБЖ мұрасы болып табылады. ЖТБ ұзындығы 76 км теңіз кірме арнасынан, жүктерді түсіруге және сақтауға арналған құрылыстардан және кірме жолдан тұрады. Министр сондай-ақ ККЖ-ҰЕҚБЖ-ға тартылған ТШО мердігер компанияларының мыңдаған жұмысшыларын алдағы уақытта босату шеңберінде мониторинг жүргізу және тығыз өзара іс-қимыл жасау қажеттігін атап өтті. Бұған дейін хабарланғандай, ТШО Атырау облысы әкімдігімен, Энергетика министрлігімен және ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігімен бірлесіп, атқарған жұмыстардың аяқталуына қарай қызметкерлерді босату процесіне мониторинг жүргізуде.

Американдық экологиялық жоспарлау бойынша сарапшы, дизайнер және ағартушы Пол Хеллмундтың “Қаладағы табиғат: болашақ пен үміт” атты дәрісі өтті. Профессор Хеллмунд – жасыл урбанизм саласындағы жетекші практик және “Ecology of Greenways” (1993 ж.) және “Sustainable Landscapes for Nature and People” (2006 ж.) кітаптарының авторы. Пол жасыл урбанизм және жасыл инфрақұрылым саласында, сондай-ақ қауымдастықтарды сақтау және жоспарлау бойынша инновациялық шешімдерді әзірлеуде үлкен тәжірибеге ие. Он жыл бойы Пол Хеллмунд Массачусетс штатындағы Conway Design School президенті және профессоры болды. Пол Гарвард университетінің Жоғары дизайн мектебінде және Колорадо Мемлекеттік университетінде білім алды. Қазір ол жаһандық экологиялық тұрақтылық мектебінде сабақ береді. Пол Хеллмундтың “Қаладағы табиғат: болашақ пен үміт” атты дәрісі – Urbanitarium жобасы аясындағы Urban Forum Kazakhstan “Қалалар мен Адамдар” білім беру бағдарламасының бөлігі. «Urbanitarium жобасы «Шеврон» компаниясы мен АҚШ-тың Қазақстандағы Дипломатиялық миссиясы арасындағы “Makerspace Expands!” мемлекеттік-жеке серіктестігі арқасында іске асты. Іс-шараның серіктесі: Aurora Space.

Қазақстандағы ең іріnFactorial IT-инкубаторы «Шеврон» компаниясыменсеріктестікте ұйымдастырған жазғы бағдарламалау лагерінің салтанатты жабылуы өтті. Лагерь 10 аптаға созылды және оның аясында еліміздің жас таланттары 100-ден астам бірегей веб-қосымша жасады. Лагерьге қатысуға Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Әзірбайжан және Ресейден 4000 үміткер өтініш білдірді, оның ішінде бағдарламаға 200 үздік әзірлеуші ​​шақырылды. 10 аптаның қорытындысы бойынша Инкубатор қатысушылары елде бұрын соңды жасалмаған web3 қосымшаларын, сондай-ақ Қазақстанның тарихы мен географиясын зерттеуге арналған ойындарды, қазақ музыкасы мен поэзиясын насихаттауға арналған қосымшаларды, экологиялық мәдениетті насихаттауға арналған қосымшаларды және басқа да көптеген әлеуметтік мәселелерді шешетін бағдарламаларды жасады. Финалда қазылар алқасына 20 үздік веб-қосымша ұсынылды. Қазылар алқасының құрамында: – Бағдат Мусин – Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі – Асхат Омаров – америкалық «Farel» стартапының бас директоры – Николай Мазенцев – «Choco Holding» басқарма төрағасы – Лейла Айтмұханова – Қазақстандағы Шевронкомпаниясының әлеуметтік инвестициялар жөніндегі кеңесшісі – Зәуре Розмат – The Steppe интернет-басылымының бас директоры – және басқа да мамандар. Биылғы инкубатордың жеңімпаздары – Бауыржан Тұрсынбек (қола медаль), Әділ Жапар (күміс медаль) және Бауржан Әбенов (алтын медаль). Цифрлық даму министрі Бағдат Мусин мырза өз сөзінде еліміздің экономикасын жаңа деңгейге шығаратын 100 000 IT-маманды даярлаудың маңыздылығын атап өтті.  Сонымен қатар, Мусин мырза Қазақстандағы үздік әзірлеушілердің, әсіресе nFactorial мектебінің түлектерінің қазақ тілінде ІТ-білім беруді дамыту бойынша жасап жатқан жұмыстарының нәтижелеріне тоқталды. Ал Саясат Нұрбек мырза өз кезегінде елімізде IT-білім берудің қарқынды дамып келе жатқанын атап өтіп, университеттерді nFactorial инкубаторы сияқты тәуелсіз бағдарламалармен бірігіп жұмыс істеуге шақырды. «Шеврон компаниясы – Қазақстандағы ең ірі шетелдік инвестор. Біздің әлеуметтік инвестицияларымыздың негізгі бөлігі білім беру, денсаулық сақтау, экономикалық даму және экология салаларына бағытталады. Біз nFactorial-мен серіктестігімізді мақтан етеміз жәнеҚазақстанда дарынды жастарыды тауып, оларды дамытуға үлес қосқанымызға қуаныштымыз. Балалар осы бағдарламаның құндылықтарын жақсы сіңірген, олар өздері де дамып, елді де дамытып, білімдерін бөлісіп, эмпатияларын арттырып, жаңа шеберлікті игеруге дайын», – дейді «Шеврон» компаниясының Қазақстандағы әлеуметтік инвестициялар жөніндегі кеңесшісі Лейла Айтмұханова. nFactorial инкубаторында жасалған барлық қолданбаларды мына жерден көруге болады https://n17r-board.vercel.app/ . nFactorial Incubator – бұл жас бағдарламашыларға арналған 10 апталық жоғары деңгейлі, әрі қарқынды дайындық бағдарламасы. Бағдарламаның мақсаты – отандық IT қызметтерін экспорттау және сату арқылы Қазақстан экономикасына 1 миллиард АҚШ долларынәкелетін 10 000 кәсіби бағдарламашылардан тұратын арнайы жасақ құру. Анықтама үшін: «Шеврон» – әлемдегі жетекші интеграцияланған энергетикалық компаниялардың бірі. Біз қолжетімді, сенімді және таза энергиялы әлемді қолдаймыз және оны құру маңызды деп есептейміз. «Шеврон» мұнай мен табиғи газды өндіреді, көліктік жанар-жағармай және химиялық мұнай өнімдерін шығарады, сондай-ақ бизнес пен өнеркәсіпті жетілдіретін технологияларды дамытады. Біз өз операцияларымыздың көміртегі қарқындылығын азайтуға назар аударамыз және дәстүрлі бизнес бағыттарымызбен қатар төмен көміртекті бизнесті дамытуға тырысамыз. «Шеврон»туралы қосымша ақпаратты www.chevron.com сайтынан табуға болады.

2022 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша «Халық-Life» АҚ Қазақстан Республикасындағы өмірді сақтандыру бойынша ең ірі Компания және барлық қаржылық көрсеткіштер бойынша сөзсіз көшбасшы болып табылады. 01.07.2022 жылғы жағдай бойынша Компания төмендегі көрсеткіштер бойынша 1-ші орында: • активтер мөлшері бойынша (252,5 млрд теңге, нарық үлесі – 30%); • сақтандыру резервтерінің мөлшері бойынша (199,0 млрд теңге, нарық үлесі – 33%). • меншікті капитал мөлшері бойынша (49,2 млрд теңге, нарық үлесі-33%); • таза пайда мөлшері бойынша (9,4 млрд теңге, нарық үлесі – 39%); • жинақталған сақтандыру сыйлықақыларының мөлшері бойынша (53,3 млрд теңге, нарық үлесі-33%); • жүзеге асырылған сақтандыру төлемдерінің мөлшері бойынша (6,8 млрд теңге, нарық үлесі – 34%). «2022 жыл барлық қазақстандықтар үшін, сондай-ақ өмірді сақтандыру нарығы үшін де оңай болған жоқ. Алайда, қазір нарық жақсы өсімді көрсетуде және 1 жартыжылдықтың қаржылық нәтижелері бойынша біздің Компаниямыз нарықтағы 33% үлесімен көшбасшы атанды. Іс жүзінде қазір өмірді сақтандыру нарығында әрбір 3-ші шарт біздің Компанияда жасалады. Біз олардың сенімін мақтан тұтамыз. Сондықтан клиенттер үшін жаңа өнімдер мен сервистерді енгізе отырып, осы сенімді ақтау үшін барынша күш саламыз», – деді Басқарма төрағасының міндетін атқарушы А. З. Джексембаев. Ағымдағы жылдың басында Компанияның 2021 жылғытабысты инвестициялық қызметінің нәтижелері бойынша пайдаға қатысатын өмірді жинақтаушы сақтандыру шарттарыбар 24 мың клиентке сақтандыру дивидендтерін бөлдік. Бұдан басқа, жыл басында клиенттерге ең жоғары сервисті ұсыну мақсатында Компания өзінің мобильді қосымшасынасақтандыру жағдайының басталғаны туралы хабарлама жолдауға болатын жаңа функцияны енгізді. Енді Компания клиенттері әлемнің кез-келген жерінен «Halyk Life» мобильді қосымшасына кіріп, бір-екі қимылмен-ақ өтінім бере алады, қажетті құжаттарды тіркеп, өз өтінімінің мәртебесін тексере алады. Сондай-ақ, наурыз айында AM Best халықаралық Агенттігі Компанияның қаржылық тұрақтылық рейтингісін «B+» деңгейінде және эмитенттің ұзақ мерзімді кредиттік рейтингісін оң болжаммен «bbb–» деңгейінде растағанын атап өткіміз келеді. A. M. Best халықаралық рейтингтік Агенттігінің рейтингтері біздің Компаниямыздың ашықтығы мен айқындығын, ұстанымдарының тұрақтылығын, сондай-ақ өз міндеттемелерін толық көлемде және мерзімде орындау қабілетінің жоғары екендігін көрсетеді.

«Шеврон» компаниясы жастардың ғылымға және жаңа технологияларға қатысы бар жобаларын белсенді түрде қолдайды. Компанияның шынайы демеуші болуымен жүзеге асқан ауыз толтырып айтарлықтай әлеуметтік жобалар жетерлік. Оған қомақты түрде қаржы бөліп отыруды және жыл сайын оны арттыра түсуді компания дәстүрге айналдырған. Білім мен ғылым кез келген мемлекеттің даму және өркендеу көрсеткіші. Сондықтан оларды әлемдік өркениет талаптарына сай сапалық жағынан жақсарту – мемлекеттің міндеті. «Шеврон» компаниясы әлеуметтің алдындағы бұл жауапкершілікті терең сезініп, еліміздің білім және ғылым саласы айрықша даму жолына түсіп, жоғары талап деңгейінен көрінуі үшін бұл бағыттағы түрлі жобаларға қолдау көрсетуде. Ғұлама ғалым әл Фараби «Ғылымы жоқ елдің – болашағы жоқ» деген екен. Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев «Ана тілі» газетіне берген сұхбатында: «Бұл дәуір – ақыл-ойдың, ғылым мен білімнің, еңбектің дәуірі», – деген болатын. Мемлекет басшысы айтпақшы, біздің заманымыз – ғылым мен білімнің дамуына білек түріп белсене кірісетін кезең. «Шеврон» компаниясы «Орталық Азияның Еуразия қорымен» бірге 2022-2023 жылдары Атырау қаласындағы Абай орталығында балалар мен жастардың әлеуетін дамыту үшін «Jas Space: Атырау қаласы жастарын дамыту бастамасы» бағдарламасын іске қосты. Мақсаты – STEAM (ғылым, технология, инженерия, өнер, математика) бағыттары бойынша білім беру және STEAM саласындағы кәсіптерді танымал ету. Аталмыш бағдарлама бойынша Абай орталығының базасында жастарды кәсіби, тұлғалық және STEAM дағдыларына үйретуді міндеті санайды. Оған мектептің 7-11 сынып аралығындағы оқушылар, студенттер, мүмкіндігі шектеулі жастар және STEAM оқытушылары қатыса алады. Ғылым, технология, инженерия, өнер, математика бағыттары бойынша жаңаша білім алуға барлық жағдай қарастырылған. Бүгінде әлем технологиялық, экономикалық және әлеуметтік салалардағы терең және қарқынды өзгерістер кезеңіне қадам басып келеді. Қоғам сәт сайын жаңаруда. Осыған орай мамандықтар рөлі де өзгеріске ұшырауда. Жаһан жылдамдығымен тың жаңалықтар одан әрі күшейіп, шамамен 5 жыл сайын бүгінгі жаңамыз ертең ескіге айналып жатады. Бүгін сұранысқа ие мамандықтар қажетсіз және ақысыз болып қалуы әбден мүмкін. Еліміздегі табысы ең жоғары мамандық киберқауіпсіздік немесе ақпараттық қауіпсіздік саласының мамандары екен. Яғни, ІТ мамандары. ХХІ ғасыр жаңа технологиялардың дәуірі болғандықтан, осы салаға деген сұраныс та өте жоғары. Көш басындағы елдердің көз ілеспес жылдамдықпен дамуы осы ақпараттық технологияның жетілуімен тікелей байланысты. 2015 жылы Оксфорд университетінің ғалымдары Ричард пен Дэниель Сасскин алдағы жылдарға жасаған болжамында: «Болашақта, бүгінгі мамандықтарды екі түрлі өзгеріс күтіп тұр. Жаңа технологиялар дәстүрлі жұмыс түрін жеңілдетуі мүмкін. Айталық, дәрігер емделушімен Skype арқылы байланысады, сәулетші дизайн жасау үшін компьютерлік бағдарламаларды қолданады. Екіншіден, технологиялар кез келген салада проблемаларды шешудің тиімді тәсіліне айналады. Мысалы, жоғарыда айтылған медициналық онлайн диагностикалау маманының жұмысын жеңілдетсе, кейбір жаңа технологиялар кесірінен қызметкерлер жұмысынан айырылуы мүмкін. Олай болса, алдағы уақытта әрбір мамандық озық технологияны меңгеруге бейімделеді. Ең бастысы қандай оқу ордасында оқығаны емес, мамандықты тереңінен білуінде», деген болатын. Болашақты бағдарлап, ІТ-технологияның күш-құдіретін пайдаланар болсақ, әлеуеті артқан, экономикасы жанданған, ең бай мемлекеттер қатарында көш бастап, дамыған елдермен терезе теңестірер күнге жетеміз. Міне, осы мақсатта балаларға жаңа технологияларды үйретуді, зияткерлік машығын дамытуды, құлтемірді бағындыруды көздеген бағдарламаның жемісін көріп жатқан оқушылар компанияның қаржыландырып отырған бұл жобасына дән риза. Jas Space кеңістігіндегі заманауи құрылғылармен жабдықталған зертхана: STEAM, ғылым, медиа зертханасы, shop-bot, компьютерлік зертхана, амфитеатр, Лаунж сынды 7 аймақтан тұрады. Олардың әрқайсысының материалдық-техникалық базасының жабдықталуы тіптен ерекше. Кабинеттердегі заманауи құрылғылар көздің жауын алады. Балалардың қызығушылығын арттыру мақсатында облыстағы STEAM мұғалімдері де оқытылады және бұл жоба облыстық білім беру басқармасымен бірге іске асырылады. Айта кетейік, кеңістіктің жұмысын «Шеврон» компаниясы 2023 жылдың соңына дейін қолдайды. «Орталық Азияның Еуразия қоры» Абай орталығымен бірлесе отырып, кеңістіктегі STEAM бағдарламаларын жүзеге асырады. Маусым айынан бастап жазғы мектеп, шілдеде шебер-сыныптар ұйымдастырылып, курсқа қатысушылар жаңа технология бойынша дүниетанымдарын кеңейтті. Өздеріне таңсық дүниелерді көзбен көріп, қолмен ұстап көрді. Оларға дәріс берген білікті менторлармен бірге зертханада түрлі тәжірибелік жұмыстар жасап, жазғы демалыстарын тиімді өткізді. Енді, тамыз айында STEAM бағыты бойынша оқытушыларға арналған тегін біліктілікті арттыру курстары сәтті ұйымдастырылуда. Мақсаты – Jas Space кеңістігінде аталмыш бағыт бойынша мұғалімдердің құзіреттілігін дамыту және кіріктірілген STEAM жобаларын жүргізу. Курс онлайн және оффлайн форматта да жалғасуда. 1 мен 19 тамыз аралығында STEAM бағыты бойынша тегін біліктілікті арттыру курстары өтеді. Курс мақсаты: STEAM бағыты бойынша оқытушылардың оқыту құзыреттілігін дамыту және кіріктірілген STEAM жобаларын жүргізіп үйренеді. Сабақтар Online және Offline форматында ұйымдастырылады. Online курстары 1 мен 5 тамыз аралығында 36 сағаттық бағдарлама негізінде “Caravan of Knowledges” ұйымымен бірге іске асуда. Offline курстары 8 бен 19 тамыз аралығында 72 сағаттық бағдарлама негізінде, Қазақстандық білім беру және спорттық робототехника федерациясы РҚБ «Казроботикс» ұйымымен бірге жүзеге асқалы отыр. Біліктілікті арттыру курстарында қатысушылар Сертификатқа ие болады және Arduino, 3D принтер, лазерлік кесі және гравировка құралдарында жұмыс жасап үйренеді. STEAM – кіріктірілген проекттерді жасау дағдыларын еркін меңгереді. Атырау облысы, Құрманғазы ауданында Еңбекші және Гагарин атындағы жалпы орта мектептер STEAM кабинеттерімен жабдықталған. Аудандық білім бөлімі басшысының міндетін атқарушы Еділ Баяровтың айтуынша, енді алдағы оқу жылында Бегәлиев және Әуезов атындағы жалпы орта мектептер аталмыш кабинетпен қамтылмақ. Инновация мен технологияның тілін түсініп, оны лайықты жүргізе білген білім ошақтарында мамандардың саны саусақпен санарлықтай. Әсіресе ауылдық жерлерде мұндай кадрлар тапшы. Алайда, осы саланың қыры мен сырына үңіліп, озық технологияны барынша игеруге тырысып, өзінің білімін үнемі жетілдіріп жүрген жас мамандардың бірі, Гагарин атындағы жалпы орта мектептің мұғалімі Нұржан Евниенов STEAM технологияларын түрлі пәндердің мұғалімдері де қолдана алатынын айтты. – Мен 2014 жылдан бері Гагарин атындағы жалпы орта мектебінде информатика пәнінен сабақ беремін. Жалпы өзім осы компьютер саласына мектепте жүргенде қызығып, оны терең меңгергім келіп осы мамандықты таңдадым. Содан, 2014 жылы мектепте сабақ бергеннен бастап ауылдың балаларын қала балаларының деңгейіне жеткізуді алдыма мақсат етіп қойдым. Себебі, өзім қалаға барғанда компьютерлік сауаттылықтан қиындық көрдім. Өйткені ауыл баласы меңгерген компьютерлік сауаттылық деңгейі қаладағы қатарластарымен салыстырғанда төмендеу болды. Сондықтан осы ұстаныммен жұмысқа кірістім. Қазір технология дамып, мектебімізге 2017 жылы робототехника, 2019 жылы STEAM кабинеттері келді. Бұл кабинет келгеннен бастап жұмысқа қызығушылығым артты. Себебі әртүрлі жаңа технологиялар, 3D принтерлер, робототехника саласында құлтемірдің басқа түрлері, модулдау, өмірімізге енді, технология пәнінен шағын, қауіпсіз бірлескен станоктармен қамтамасыз етілдік. Осы технология пәнінің мұғалімі Біржан Шамашев екеуіміз өзіміздің деңгейімізді білейік, оқушылардың жетістігін көрсетейік деп ғылыми жобаға қатысуды жөн санадық. Аудандық, облыстық, республикалық шараларда жұмыстарымыз көрінді. Одан бөлек, 2021 жылы «Шеврон» компаниясы оқытқан Fusion 360 бағдарламасы 3D принтерлік модельдеуі бойынша «3D модельдеу және Pyton» бағдарламасынан екі курс өттім. Жаңа технологияны еркін меңгерген білікті де тәжірибелі менторлардың дәрістерін тыңдап, көптеген жаңа нәрсені, өзіме таңсық дүниелерді, түрлі техникалармен жұмыс жасауды меңгердім. Курс онлайн өтсе де, оның маған берген білімі мол болды. Тіпті, осы салаға деген қызығушылығымды одан әрі арттырды десем артық айтқандығым емес. Аталмыш курстан оқыған-тоқығанымды тәжірибе жүзінде сынайын деп сол жылы қыркүйекте Алматы қаласында өткен «Балбөбек» оқу және сайыстық шарасына екі оқушыны қатыстырдым. Нәтижесінде STEAM және робототехника саласынан ең үздік нәтиже көрсетіп, сертификат алдық. Жекелеген оқушыларымнан Аман Аташев өнертапқыштық қадам жасап STEAM және жаңа технологияларды пайдалана тікұшақтың үлгісін 3D принтерден шығарып, кейбір құрылымдарына, мотор, қозғалысына Ардуин роботының мотор элементтерін жалғау арқылы қосып, ауданнан, облыстан І орын алып, республикаға шығып Алғыс хатпен марапатталды. Одан кейін «Ауылым – алтын бесігім» аталымы бойынша сайыста Арсен Талғаров медиа саласында «Сайт, робототехника, STEAM бағдарламасы» жөнінде сайт жасап ауданнан, облыстан І орынға қол жеткізіп, республика бойынша сайыста Алғыс хат иелендік. Біржан Шамашев киіз үй элементтеріне STEAM технологияларының станогін пайдалану жобасымен облыстық, аудандық сайыстарға қатысып І орын алдық, республикадан да осындай жетістіктер көрсеттік. Енді, биылғы оқу жылында да республикадан бір нәтижемен оралсақ деген үміттеміз. Себебі, 20 қыркүйекте өтетін «Ұлы өнертапқыш, алғашқы қадам» сайысының «3D модельдеу» аталымы бойынша бір оқушымыз дайындалып жатыр. Жаңағы STEAM технологияларын физика, химия, биология, география пәнінің мұғалімдері кеңінен қолданып балалардың білім жетістіктерін көбейтуде. Өзім басқа да мамандардан аталған технология бойынша біраз нәрселерді үйрендім. Оның бәрін күнделікті жұмысымда қолданып, шәкірттерімнің заманауи құрылғылардың қыр-сырын меңгеруде қала балаларынан кем түспеуі үшін күш салудамын. Қазақта «Тұрып қалған су бүлінеді», деген сөз бар, қарыштап дамыған ғасырымызда білгенімізбен шектеліп қалмай, алға қарай да дами түсу оқытушының да, оқушының да парызы деп санаймын. Бүгінде оған даңғыл жол ашылып, мүмкіндік туып отыр. Соның бірі, «Шеврон» компаниясы қаржыландырған әлеуметтік жобаның жемісі, – дейді STEAM технологияларын меңгерген ұстаз Нұржан Евниенов. «Білімге деген көзқарасымызды өзгертуіміз керек. Гуманитарлық мамандықтарға қызығудың дәурені өтті. Техникалық мамандықтарға басымдық берілуі тиіс. Өнеркәсіп инженерлерінің жаңа буынын тәрбиелеу қажет», деген болатын еліміздің Президенті. Міне, бүгінгі «Шеврон» компаниясының қолдауымен Атырау қаласының Абай орталығында жүзеге асып жатқан «Jas Space: Атырау қаласы жастарын дамыту бастамасы» бағдарламасы Мемлекет басшысының айтқан мәлімдемесімен үндеседі. Айнагүл Шакупова, Атырау облысы, Құрманғазы аудандық «Serper» газетінің бас редакторы

«Қалдықтар мен климат», «Жайылма суару» және ECO CAR — Қазақстанның өсіп келе жатқан экологтары туралы білуіңіз қажет мәселелер. Балалар экология тақырыбындағы керемет идеяларын ортаға салып, болашақ жобаларын іске асыруға ақшалай гранттарға ие болды. 2022 жылғы маусым айында Нұр-Сұлтан қаласында “Шеврон” компаниясының қолдауымен “EcoJas” Ұлттық еріктілер желісі жобасының жеңімпаздарын марапаттау рәсімі өтті. Марал Қасымбекова, Нұр-Сұлтан қаласы, ECO CAR Экологиялық мәселе туралы «Адамдардың көбі тек қоршаған ортаға емес, өзіне де зиян тигізіп жатқанын білмейді. Қоршаған ортаның жағдайы мен Жер бетіндегі адамдар мен жануарлар бір бірімее тығыз байланысты. Біз күнделікті қайта пайдалануға болатын заттарды қоқысқа тонналап тастаймыз. Адамдар кейде қалдықтарды сұрыптағылары келмейді, кейде оларды қайда апару, оларға не істеуге болатынын білмейді. Осы тұрғыда мен бұл проблеманы шешу жолын ойластыра бастадым. Проблеманы шешу “Бізге шағын нәрседен, мысалы қалдықты сұрыптауға апарудан немесе ағаш отырғызудан бастауға болады”, – деген ой келді. Сондықтан да қазір “ECO CAR” деген тамаша жоба бар. Адамдардың өңдеуге болатын шикізаттарын жинап, қабылдау орындарына апарамыз, олар бізге ақша төлейді. Макулатураның 500 килограммына біз 14 000 теңге аламыз және оны қаланы көгалдандыруға жұмсаймыз: мектептер мен балабақшаларда, тұрғын-үй кешендерінде ағаш отырғызамыз. Сонымен қатар біз пластик, алюминий және әйнек қабылдаймыз. Жобаны кім ойлап тапты? “Мен Нұр-Сұлтан қаласында №89 мектепте оқимын, 10-сыныпты аяқтадым. Тоғызыншы сыныптың соңында экология жайлы ойлана бастадым. Қазір әртүрлі эко-жобаларға қатысуға тырысамын, олардың бірі – “ECO CAR”. Болашақта да өмірімді экологиямен ұштастырғым келеді”. Вусал Мухамедов, 17 жас, Теміртау қаласы, «Қалдықтар мен климат» Андрей Ковылкин, 18 жас, Теміртау қаласы, «Қалдықтар мен климат» Экологиялық мәселе туралы Вусал. Біз қалдықтардың көбі органикалық екенін білдік. Ал олар шіріген кезде парниктік әсер беру қаупі бар метан газын шығарады. Проблеманы шешу Вусал. Біз органикалық қалдықтардан бағбандыққа арналған тыңайтқыштар жасап шығару үшін компостерлер мен құрт фермаларын қалай пайдалануға болатынын ойлап таптық. Біздің жобамыз шығарылатын метан мөлшерін азайтып, парниктік әсерді төмендетуге көмектеседі. Жобаның идеясы – климатты сақтау мақсатында, сонымен қатар адамдарға парниктік газдарды азайтудың және қоршаған ортаны қалпына келтірудің қарапайым жолдары туралы айтып беру үшін топырақты тыңайтуға арналған компост және құрт фермасын үй жағдайында жасау”. Андрей: “Қазіргі кезде адамдар қарапайым әрекеттерімен-ақ экологияға қамқорлық таныта алатынын білуі керек”. Жобаны кім ойлап тапты? Вусал: “Мен Теміртау қаласындағы №16 мектептің түлегімін. Университетке құжат тапсырып жатырмын. Экология тақырыбы қызық. Өйткені адамдарға қазір де, болашақта да өмір сүретін қолайлы жағдайлар керек”. Андрей: “Мен эковолонтермін. Теміртау қаласының тұрғындарына экологиялық білім берумен айналысамын: әртүрлі науқандар, шаралар және экологиялар бойынша тренингтер өткіземін”. Әнел Мусаинова, 16 жас, Қарағанды қаласы, «Жайылма суару» жобасы. Экологиялық мәселе туралы “Біз Шет ауданына сел мәселесін зерттеуге бардық. Агрономмен сөйлесіп отырып, бұрын бұл жерде жайылма суару қолданылғанын білдім. Суарудың бұл түрі сел қаупін азайтып, топырақты еріген сумен суару арқылы астықты көбейтуге көмектеседі. Қазір бұл әдіс ұмыт болған”. Проблеманы шешу “Осы тақырыпты зерттеп, сауалнамалар жүргіздім. Нәтижесінде, «Жайылма суару» жобасы пайда болды. Біздің жобамыз экологиялық және экономикалық тұрғыдан тиімді. Жайылма суару сел қаупінің алдын алуымен қатар, астықты алқаптар жанындағы суарылмайтын жерлерге қарағанда екі-үш есе көп болады. Суарылмайтын жылдары 200 гектар жерден 200 тонна, ал суарылатын жылдары 400 тоннадан астам шөп шабылады”. Жобаны кім ойлап тапты? “Мен Абай атындағы №104 мектеп-гимназиясының 10-сынып оқушысымын. Әртүрлі жобалармен айналысамын, билеймін, фортепианода ойнаймын. Экология — қазіргі кезде мен үшін ең маңызды тақырыптардың бірі. Экологияны ойлағанда, біз өзімізді ойлаймыз”. “EcoJas” туралы “EcoJas” — оқушыларға арналған білім беру-танымдық жобасы. Мақсаты – балалар арасында экологиялық білім беру және қоршаған ортаға қамқорлық жасауға баулу. Жоба жылдың басында басталып, Ақмола және Қарағанды облыстарының 73 мектебіндегі 3700 баланы қамтыды. Жалпы білім беретін мектептерде балалардың қоршаған орта, денсаулық және қалдықтарды сұрыптау сияқты мәселелерге қызығушылықтарын оятатын пәндер жоқ. Осындай байқаулапдың нәтижесінде оқушылар табиғатқа көбірек қамқорлық танытудың маңыздылығын түсіне бастайды. Әрқайсымыз экология мен ел болашағын сақтауға үлес қоса аламыз. Ұлттық волонтерлік желі мен “Шеврон” компаниясы қазақстандық оқушылармен бірге іске көшті! Сіздер де қосылыңыздар.

Үздік жаңалықтар

Grid List

Португалияның Мадейра аралында туристер отырған автобус апатқа ұшырап, 29 адам қаза тапты деп хабарлайды РИА Новости

Оқиға 17 сәуір кұні кешкі сағат 18:30 шамасында болған. Автобус жүргізушісі бақылаудан айырылды деп болжануда. Көлік жолдан шығып кетіп, үйдің төбесіне құлаған.

 

Жергілікті БАҚ автобуста 55-ке жуық адам болған деп хабарлауда.

Қаза тапқандар германиялық туристер. Автобус жүргізушісі мен гид Португалия азаматтары екен. Олар жарақаттанған, алайда жағдайларына қатысты нақты ақпарат жоқ.

Португалия премьері Антониу Кошта Twitter арқылы қайтыс болғандардың жақындарына көңіл айтқан. Ол Германия канцлері Ангела Меркельге де көңіл айтқан.

Германияның СІМ де марқұмдардың жақындарына көңіл айтты.

Прокуратура тергеуді бастап кетті. Мадейра үкіметі үш күндік аза тұту жариялады.