Үздік жаңалықтар

Қазақстанның астанасында 3700-ден астам үміткер қатысқан EcoJas жобасының нәтижелері айтылды. Елордада «Шеврон» компаниясымен серіктестікте іске асырылатын Ұлттық волонтерлік желісінің EcoJas экологиялық жобасының жеңімпаздары марапатталды. EcoJas – бұл мектеп оқушыларына арналған білім беру-танымдық жоба, оның мақсаты балалар арасында эко-ағарту және қоршаған ортаға ұқыпты қарауға дағдыландыру болып табылады. Жоба жыл басында басталып, Ақмола және Қарағанды облыстарының 73 мектебінен 3700-ден астам оқушыны қамтыды. «Шеврон» компаниясының әлеуметтік инвестициялар жөніндегі кеңесшісі Лейла Айтмұханованың айтуынша, бүгінгі таңда біздің табиғатқа деген көзқарасымызды өзгерту қажеттілігі туралы мәселе ерекше өткір қойылып отыр және Ecojas сияқты жобалар адамзаттың аса өзекті проблемасын шешуге өз үлесін қосуда. «Біздің компания үшін өскелең ұрпаққа білім беру және ерте жастан экологиялық мәдениетті қалыптастыру маңызды болып табылады. Біз осы тамаша жобаның бір бөлігі болғанымызға қуаныштымыз және байқауға қатысқан балалар табиғатқа барынша ұқыпты қарап, туған өлкеміздің экологиясына өздерінің қатыстылығын түсінеді деп үміттенеміз», – деп қосты Айтмұханова. Әрбір аймаққа экология саласындағы тәлімгер – сарапшы бекітіліп, ол қатысушыларға кеңес беріп, оқушылар арасында конкурстар өткізіп, олардың назарын еліміздегі және әлемдегі экология мәселелеріне аударған. Балалар шеберлік сабақтарына қатысып, ойын түрінде және интерактивті түрде экологиялық мәселелерді шешу жолдарын талқылады. «Балалардың экологиялық мәселелерге байланысты өз идеялары мен жобаларын көрсетуге бірегей мүмкіндігі пайда болды. Экотренер ретінде маған осындай тақырыптардың жастардың жүрегінде ұялағаны қуантады.Сонымен қатар, елдің әлеуметтік және экологиялық аспектілеріне жауап беретін жұмыс жобалары құрылды. Мен өз тарапымнан балалар басқа да осындай жобаларда пайдалана алатын білімдерін барынша жеткізуге тырыстым», – деп бөлісті EcoJas жобасының финалистерінің тәлімгері Мәриям Қасымова. 9-11 сынып оқушылары лиманды суару, экомода, экоинтерьер, органикалық шаруашылық, қатты-тұрмыстық қалдықтарды кәдеге жарату, экокультура және экоқұрылым сияқты жобалармен жұмыс істеді. Сонымен қатар, жоғары сынып оқушылары шешендік өнер, көпшілік алдында сөйлеу, презентация дизайны және SMM-де жылжыту бойынша онлайн-шеберлік сабақтарынан өтті. Ал 5-8 сынып оқушылары көркем шығармалар, қалдықтардан үстел ойындарын, ертегілер, комикстер құрастырып, әлеуметтік желілер үшін экология тақырыбына бейне түсірді. Сондай-ақ, оқушылар үшін ойын және интерактивті форматта мастер-кластар ұйымдастырылды, онда олар экологиялық проблемалар мен оларды шешу жолдарын талқылады. Байқауға төрт қаладан барлығы 460 жұмыс қатысты. «EcoJas жобасы мені ұсынған мәселелерді терең зерттеуге шабыттандырды. Бұған дейін мен химия және кәсіпкерлік жобаларын қорғаған едім, бірақ барлық презентациялар онлайн режимінде өтті. Сондықтан да оффлайнформатта,бетпе бет өнер көрсету керемет болды», – деп атап өтті жобаның финалисті Әмина Нұрмағамбетова Байқау қорытындысы бойынша келесі қатысушылар жеңімпаз атанды: Жобаны іске асыруға ақшалай гранттар: 1. Касымбекова Марал (Нұр-Сұлтан) 2. Какимова Ажар (Көкшетау) 3. Мухамедов Вусал, Ковылкин Андрей (Теміртау) 4. Накенов Даниал, Бапыева Альбина, Мусаинова Анель (Қарағанды) 5-8 сыныптар арасындағы байқаудың финалистеріне естелік және бағалы сыйлықтар берілді: портативті колонкалар, үстел ойындары, кітаптар сериясы және экология бойынша жинақтар.

"AMANAT» партиясы Әл-Фараби аудандық филиалының  Атқарушы хатшысы Есенбек Арай Пердешұлы  №1 қалалық емхана ұжымымен кездесу өткізді. Кездесу барысында Конституцияға енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларға байланысты мәселелер талқыланды Мемлекет басшысы ұсынған конституциялық реформа еліміздің әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуының жаңа сатысына, жаңа кезеңіне аяқ басқалы тұрғанын ерекше атап өтіп, 5 маусым күні дауыс беруге шақырды.

60-тан астам оқушылар мен студенттер Атырау облысындағы робототехника бойынша ең ірі жарыста үздік әзірлемелерді ұсынып, тәжірибе алмасты Атырау, 2022 ж. 30 мамыр – Атырауда робототехникадан облыстық чемпионат өтті. Чемпионатқа 35 команда, робосумо 10х10, биатлон, кегельринг-квадро және робосумо 25х25 санаттары бойынша облыстың барлық аймақтарынан 60-тан астам оқушылар мен студенттер қатысты. Нәтижесінде әр түрлі жас топтарында 30 адам жүлделі орындарға ие болды. Чемпионат барысында қатысушылар өздерінің инженерлік дизайны нақты қойылған міндеттерді орындауға бағытталған құрылғылардың әзірлемелерін ұсынды. Конструкторлық шешімдері мен бағдарламалық коды тапсырманы ең аз уақытта дәл орындауға мүмкіндік беретін командалар ең жоғары балл алды. Мысалы, «Робосумо» санатында кез-келген позициядан қарсыластың орналасқан жерін анықтап, оны рингтен тыс итеретін роботтар көрсетілді. «Кегельринг-квадро» санатында роботтар кегльдердің берілген түсін автоматты түрде анықтап, оларды басқалармен қақтығыспай, итеріп жіберді, ал «Биатлонда» балаларға роботтарды белгілі бір сызықты ұстануға, кедергілерді айналып өтуге, нысанаға тигізуге және оларды атуға болатындай етіп жасап, бағдарламалау қажет болды. Жыл сайын «KazRoboSport» чемпионатын «КазРоботикс» қазақстандық спорттық және білім беру робототехника федерациясы» РҚБ ұйымдастырады. Биылғы жылы іс-шара «Шеврон» компаниясымен және Орталық Азияның Еуразия Қорымен серіктестікте «Jasspace: Атырау қаласының жастарын дамыту бастамасы» бағдарламасы шеңберінде өткізілді. «Мен мұндай іс-шараға алғаш рет қатыстым. Ол мен үшін өте пайдалы және қызықты болды. IT технологиялар мен робототехника – бұл біздің болашағымыз. Мен осы бағытта одан әрі дамығым келеді», – деп өз әсерімен бөлісті Атырау қаласындағы № 16 мектептің 8 сынып оқушысы Диана Марзабаева. Чемпионат Қазақстанда спорттық робототехниканы дамытуға мүдделі талантты жас қатысушыларды біріктіреді. Командалармен бірге чемпионатқа олардың педагог-тәлімгерлері келді. Командалар жарысып жатқанда, дөңгелек үстел өткізілді, онда ОАЕҚ мен «КазРоботикс» өкілдері болашақ жоспарларымен бөлісе алды, ал оқытушылар туындаған мәселелер бойынша кері байланыс бере алды. Осылайша, мектеп деңгейінде инновацияларды тікелей жүзеге асыратын тұлғалармен бірге аймақтағы STEAM дамуы бойынша ағымдағы мәселелер және оларды шешудің мүмкін жолдары талқыланды. Қазақстандық «Казроботикс» робототехника Федерациясының президенті Айжан Жекееваның айтуынша, карантиннен кейін жалпы ел бойынша балалардың дайындық деңгейі төмендегеніне қарамастан, Атырауда іс-шара жоғары деңгейде өтті. «Шеврон» компаниясына жобаны қолдағаны үшін, сондай-ақ біздің жастарымыздың дамуы үшін қолайлы жағдай жасауға белсенді қатысқаны үшін алғыс айтқым келеді», – деп толықтырды Жекеева. Атырау облысында «KazRoboSport» робототехника чемпионатының қорытындысы бойынша келесі қатысушылар жеңімпаз атанды: «Сумо 25х25 (6-13 жас)» санатында бірінші орынды Қалымжан Нұрсұлтан (Teren Oi, Атырау), екінші орынды Алдан Ануар (Teren Oi, Атырау), үшінші орынды Тегісбаев Райымбек және Цой Кирилл (16 мектеп-лицейі, Атырау) иеленді. «Сумо 25х25 (14-18 жас)» санатында бірінші орынды Тарбанов Дамир (Атырау БИЛ), екінші орынды Любсали Ұлағат және Серікұлы Нұрболат (Алмалы ауылының орта мектебі), үшінші орынды Исмағамбетов Әлімхан және Қасымқожа Ерғали (Б. Қанатбаев атындағы мектеп, Доссор) иеленді. «Кегельринг-квадро (6-13 жас)» санатында бірінші орынды Әмірбек Анвар мен Әмірбек Алдияр (Teren Oi, Атырау), екінші орынды Ерікұлы Бекарыс пен Наурызбай Алмаз (IT лицей) иеленді. «Кегельринг-квадро (14-18 жас)» санатында бірінші орынды Қадыржан Алдоңғар (Teren Oi, Атырау) иеленді, екінші орынды Рысжан Нұрқанат, Самалық Әліби (IT лицей) және Сисенбай Әсел, Ермек Жанель (Б. Қанатбаев атындағы мектеп, Доссор) бөлісті. «Биатлон (10-14 жас)» санатында бірінші орынды Қамза Абдрахман мен Таңбай Мирас (Жас техниктер станциясы, Құлсары), екінші орынды Әнуар Қуандықұлы мен Жайылыс Нұрлан (RoboMax клубы, Атырау), үшінші орынды Әбіш Нұрдәулет пен Амангелді Айбек (RoboMax клубы, Атырау) иеленді. «Робосумо 10*10 (14-17 жас)» санатында бірінші орынды Сакишев Азамат және Қасым Айдын (Teren Oi, Атырау), екінші орынды Марзабаева Диана және Қазбекова Айжан (16 мектеп-лицейі, Атырау) иеленді. «Робосумо 10*10 (18-21 жас)» санатында Бақтыгереев Абдурахман және жақсылық Әбілмансұр (Teren Oi, Атырау) өнер көрсетті. «Биатлон» және «Робосумо 10*10» санаттарындағы жеңімпаздар күзде елордада «KazRoboSport-2022» республикалық чемпионатында өнер көрсетіп, басқа облыстар мен қалалардың үздік өкілдерімен бәсекелесу үшін Атырау облысының құрама командасына кіреді. «Жарыстарға дайындық барысында техникалық дағдылар мен құзыреттермен қатар балалар командада бір-бірімен өзара әрекеттесуді үйренді. Жарыстар кезінде балалар стресске қарсы тұру дағдыларын игереді, сыни және креативті ойлауды, белгісіздік жағдайында тез шешім қабылдауға, бір-бірімен келіссөздер жүргізуге, нәтижеге деген ортақ жауапкершілікті алуға үйренеді. Бұл барлық адамдарға қоғамда кез келген кәсіп пен қызмет салаларында тиімді іске асыру үшін қажет қасиеттер», – деп қосты іс-шараның қорытындысында Орталық Азияның Еуразия Қорының жоба менеджері Салтанат Ноғайбаланова.

Жыл сайын 25 мамыр күні көптеген елдерде Дүниежүзілік қалқанша безі күні атап өтіледі. Бұл күнді өткізудің мақсаты – қалқанша без аурулары, оларды емдеу және алдын алудың әдістері туралы халықтың хабардар болу деңгейін арттыру. Қалқанша безі адам ағзасында маңызды орын алады. Ол жүйке, эндокриндік, иммундық, жүрек-қантамыр, тыныс алу және т.б. адам ағзасының барлық жүйелерінің жұмыс істеуіне әсер ететін гормондар шығарады. Қалқанша безінің гормондары иммундық жүйенің қалыпты жұмыс істеуіне жауап береді: ағзаның инфекциялармен күресуіне әсер ететін жасушаларын ынталандырады. Қалқанша безі сондай-ақ адамның көңіл-күйіне және сырт пішініне де әсер етеді. Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ жоғары санатты эндокринолог дәрігері, м.ғ.к. Лаура Даньярованың айтуынша, қалқанша безі жұмысының бұзылуы көбінесе жасырын түрде басқа аурулардың белгілері түрінде болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарын шығарудың бұзылуы (гипофункция немесе гиперфункция) адамның барлық ағзалары мен жүйелерінің жұмысына әсер етуі мүмкін. Қалқанша безі гормондарының шығарылуы төмен болған жағдайда дене салмағының және холестерин құрамының артуы, әлсіздік, ұйқышылдық, тез шаршау, бет пен қол-аяқтың ісінуі, депрессиялық күйлер, ұйқы мен етеккір циклдарының бұзылуы, ер адамдардың жыныс потенциясының төмендеуімен байланысты. Терінің құрғақ болуы, тырнақтардың сынғыш, есте сақтау мен назар аудару қабілеттерінің төмендеуі тироидты дисфункцияның белгілері болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарының өнімдері артық болған жағдайда тиреотоксикоз дамиды. Бұл ретте пациенттер жалпы әлсіздікке, дененің дірілдеуіне, ұйқысыздық пен тез ашушаңдыққа, артериялық қан қысымының жоғарылауына, жүрек жұмысының бұзылуына, тахикардияға шағымданады. Сонымен қатар тершеңдік, үлкен дәреттің жиіленуі, салмақты жоғалту секілді көріністер байқалады. Осындай симптомдар пайда болған жағдайда дереу эндокринолог дәрігерге қаралу қажет. Бұндай аурулардың дамуында тұқым қуалаушылық, экологиялық факторлар мен тамақтану үлкен орын алады. Ағзада йодтың жетіспеушілігі, мырыш, марганец, селен және т.б. микроэлементтердің жеиіспеушілігі қалқанша безі функциясының бұзылуына әкелуі мүмкін. Ағзада йод тапшылығының болуы түрлі жастағы адамдарға әсер етеді, бірақ оған әсіресе балалар, жасөспірімдер мен жүкті әйелдер осал келеді, себебі оларда йодқа қажеттілік жоғары болады. Халықтың осы топтарында йодтың жетіспеушілігі бойдың өспеуі, физикалық және психикалық дамудың тежелуі секілді ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Ағзада йодтың орнын құрамында йод мөлшері мол өнімдерді (йодталған тұз, теңіз балдырлары, ақ етті теңіз балығы, жаңғақ, құрма және т.б.) және дәрі-дәрмектерді қабылдау (тек дәрігердің кеңесімен ғана) арқылы толтыруға болады. Алайда қалқанша безінің барлық аурулары йодтың тапшылығымен ғана байланысты емес, олардың дамуына басқа да себептер әсер етеді. Сәйкесінше симптомдар пайда болған жағдайда эндокринолог дәрігерге қаралып, қалқанша безі гормондарының деңгейін тексерткен жөн. Қауіп тобына жататын тұлғалар (балалар, жасөспірімдер, жүкті әйелдер) тироидты статус скринингін жасату қажет, бұл ретте тек ТТГ (тиреотропты гормон) анықтау жеткілікті. Жүйелі түрде медициналық тексеруден өту, ағзаны нығайту, салауатты өмір салтын ұстанудың маңызы зор. Бүгінгі таңда қалқанша безі ауруларының көбі емделеді, ал кей жағдайларда – оларды алдын алуға болады!25 мамыр – Дүниежүзілік қалқанша безі күні Жыл сайын 25 мамыр күні көптеген елдерде Дүниежүзілік қалқанша безі күні атап өтіледі. Бұл күнді өткізудің мақсаты – қалқанша без аурулары, оларды емдеу және алдын алудың әдістері туралы халықтың хабардар болу деңгейін арттыру. Қалқанша безі адам ағзасында маңызды орын алады. Ол жүйке, эндокриндік, иммундық, жүрек-қантамыр, тыныс алу және т.б. адам ағзасының барлық жүйелерінің жұмыс істеуіне әсер ететін гормондар шығарады. Қалқанша безінің гормондары иммундық жүйенің қалыпты жұмыс істеуіне жауап береді: ағзаның инфекциялармен күресуіне әсер ететін жасушаларын ынталандырады. Қалқанша безі сондай-ақ адамның көңіл-күйіне және сырт пішініне де әсер етеді. Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ жоғары санатты эндокринолог дәрігері, м.ғ.к. Лаура Даньярованың айтуынша, қалқанша безі жұмысының бұзылуы көбінесе жасырын түрде басқа аурулардың белгілері түрінде болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарын шығарудың бұзылуы (гипофункция немесе гиперфункция) адамның барлық ағзалары мен жүйелерінің жұмысына әсер етуі мүмкін. Қалқанша безі гормондарының шығарылуы төмен болған жағдайда дене салмағының және холестерин құрамының артуы, әлсіздік, ұйқышылдық, тез шаршау, бет пен қол-аяқтың ісінуі, депрессиялық күйлер, ұйқы мен етеккір циклдарының бұзылуы, ер адамдардың жыныс потенциясының төмендеуімен байланысты. Терінің құрғақ болуы, тырнақтардың сынғыш, есте сақтау мен назар аудару қабілеттерінің төмендеуі тироидты дисфункцияның белгілері болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарының өнімдері артық болған жағдайда тиреотоксикоз дамиды. Бұл ретте пациенттер жалпы әлсіздікке, дененің дірілдеуіне, ұйқысыздық пен тез ашушаңдыққа, артериялық қан қысымының жоғарылауына, жүрек жұмысының бұзылуына, тахикардияға шағымданады. Сонымен қатар тершеңдік, үлкен дәреттің жиіленуі, салмақты жоғалту секілді көріністер байқалады. Осындай симптомдар пайда болған жағдайда дереу эндокринолог дәрігерге қаралу қажет. Бұндай аурулардың дамуында тұқым қуалаушылық, экологиялық факторлар мен тамақтану үлкен орын алады. Ағзада йодтың жетіспеушілігі, мырыш, марганец, селен және т.б. микроэлементтердің жеиіспеушілігі қалқанша безі функциясының бұзылуына әкелуі мүмкін. Ағзада йод тапшылығының болуы түрлі жастағы адамдарға әсер етеді, бірақ оған әсіресе балалар, жасөспірімдер мен жүкті әйелдер осал келеді, себебі оларда йодқа қажеттілік жоғары болады. Халықтың осы топтарында йодтың жетіспеушілігі бойдың өспеуі, физикалық және психикалық дамудың тежелуі секілді ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Ағзада йодтың орнын құрамында йод мөлшері мол өнімдерді (йодталған тұз, теңіз балдырлары, ақ етті теңіз балығы, жаңғақ, құрма және т.б.) және дәрі-дәрмектерді қабылдау (тек дәрігердің кеңесімен ғана) арқылы толтыруға болады. Алайда қалқанша безінің барлық аурулары йодтың тапшылығымен ғана байланысты емес, олардың дамуына басқа да себептер әсер етеді. Сәйкесінше симптомдар пайда болған жағдайда эндокринолог дәрігерге қаралып, қалқанша безі гормондарының деңгейін тексерткен жөн. Қауіп тобына жататын тұлғалар (балалар, жасөспірімдер, жүкті әйелдер) тироидты статус скринингін жасату қажет, бұл ретте тек ТТГ (тиреотропты гормон) анықтау жеткілікті. Жүйелі түрде медициналық тексеруден өту, ағзаны нығайту, салауатты өмір салтын ұстанудың маңызы зор. Бүгінгі таңда қалқанша безі ауруларының көбі емделеді, ал кей жағдайларда – оларды алдын алуға болады! 25 мамыр – Дүниежүзілік қалқанша безі күні Жыл сайын 25 мамыр күні көптеген елдерде Дүниежүзілік қалқанша безі күні атап өтіледі. Бұл күнді өткізудің мақсаты – қалқанша без аурулары, оларды емдеу және алдын алудың әдістері туралы халықтың хабардар болу деңгейін арттыру. Қалқанша безі адам ағзасында маңызды орын алады. Ол жүйке, эндокриндік, иммундық, жүрек-қантамыр, тыныс алу және т.б. адам ағзасының барлық жүйелерінің жұмыс істеуіне әсер ететін гормондар шығарады. Қалқанша безінің гормондары иммундық жүйенің қалыпты жұмыс істеуіне жауап береді: ағзаның инфекциялармен күресуіне әсер ететін жасушаларын ынталандырады. Қалқанша безі сондай-ақ адамның көңіл-күйіне және сырт пішініне де әсер етеді. Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ жоғары санатты эндокринолог дәрігері, м.ғ.к. Лаура Даньярованың айтуынша, қалқанша безі жұмысының бұзылуы көбінесе жасырын түрде басқа аурулардың белгілері түрінде болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарын шығарудың бұзылуы (гипофункция немесе гиперфункция) адамның барлық ағзалары мен жүйелерінің жұмысына әсер етуі мүмкін. Қалқанша безі гормондарының шығарылуы төмен болған жағдайда дене салмағының және холестерин құрамының артуы, әлсіздік, ұйқышылдық, тез шаршау, бет пен қол-аяқтың ісінуі, депрессиялық күйлер, ұйқы мен етеккір циклдарының бұзылуы, ер адамдардың жыныс потенциясының төмендеуімен байланысты. Терінің құрғақ болуы, тырнақтардың сынғыш, есте сақтау мен назар аудару қабілеттерінің төмендеуі тироидты дисфункцияның белгілері болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарының өнімдері артық болған жағдайда тиреотоксикоз дамиды. Бұл ретте пациенттер жалпы әлсіздікке, дененің дірілдеуіне, ұйқысыздық пен тез ашушаңдыққа, артериялық қан қысымының жоғарылауына, жүрек жұмысының бұзылуына, тахикардияға шағымданады. Сонымен қатар тершеңдік, үлкен дәреттің жиіленуі, салмақты жоғалту секілді көріністер байқалады. Осындай симптомдар пайда болған жағдайда дереу эндокринолог дәрігерге қаралу қажет. Бұндай аурулардың дамуында тұқым қуалаушылық, экологиялық факторлар мен тамақтану үлкен орын алады. Ағзада йодтың жетіспеушілігі, мырыш, марганец, селен және т.б. микроэлементтердің жеиіспеушілігі қалқанша безі функциясының бұзылуына әкелуі мүмкін. Ағзада йод тапшылығының болуы түрлі жастағы адамдарға әсер етеді, бірақ оған әсіресе балалар, жасөспірімдер мен жүкті әйелдер осал келеді, себебі оларда йодқа қажеттілік жоғары болады. Халықтың осы топтарында йодтың жетіспеушілігі бойдың өспеуі, физикалық және психикалық дамудың тежелуі секілді ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Ағзада йодтың орнын құрамында йод мөлшері мол өнімдерді (йодталған тұз, теңіз балдырлары, ақ етті теңіз балығы, жаңғақ, құрма және т.б.) және дәрі-дәрмектерді қабылдау (тек дәрігердің кеңесімен ғана) арқылы толтыруға болады. Алайда қалқанша безінің барлық аурулары йодтың тапшылығымен ғана байланысты емес, олардың дамуына басқа да себептер әсер етеді. Сәйкесінше симптомдар пайда болған жағдайда эндокринолог дәрігерге қаралып, қалқанша безі гормондарының деңгейін тексерткен жөн. Қауіп тобына жататын тұлғалар (балалар, жасөспірімдер, жүкті әйелдер) тироидты статус скринингін жасату қажет, бұл ретте тек ТТГ (тиреотропты гормон) анықтау жеткілікті. Жүйелі түрде медициналық тексеруден өту, ағзаны нығайту, салауатты өмір салтын ұстанудың маңызы зор. Бүгінгі таңда қалқанша безі ауруларының көбі емделеді, ал кей жағдайларда – оларды алдын алуға болады! 25 мамыр – Дүниежүзілік қалқанша безі күні Жыл сайын 25 мамыр күні көптеген елдерде Дүниежүзілік қалқанша безі күні атап өтіледі. Бұл күнді өткізудің мақсаты – қалқанша без аурулары, оларды емдеу және алдын алудың әдістері туралы халықтың хабардар болу деңгейін арттыру. Қалқанша безі адам ағзасында маңызды орын алады. Ол жүйке, эндокриндік, иммундық, жүрек-қантамыр, тыныс алу және т.б. адам ағзасының барлық жүйелерінің жұмыс істеуіне әсер ететін гормондар шығарады. Қалқанша безінің гормондары иммундық жүйенің қалыпты жұмыс істеуіне жауап береді: ағзаның инфекциялармен күресуіне әсер ететін жасушаларын ынталандырады. Қалқанша безі сондай-ақ адамның көңіл-күйіне және сырт пішініне де әсер етеді. Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ жоғары санатты эндокринолог дәрігері, м.ғ.к. Лаура Даньярованың айтуынша, қалқанша безі жұмысының бұзылуы көбінесе жасырын түрде басқа аурулардың белгілері түрінде болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарын шығарудың бұзылуы (гипофункция немесе гиперфункция) адамның барлық ағзалары мен жүйелерінің жұмысына әсер етуі мүмкін. Қалқанша безі гормондарының шығарылуы төмен болған жағдайда дене салмағының және холестерин құрамының артуы, әлсіздік, ұйқышылдық, тез шаршау, бет пен қол-аяқтың ісінуі, депрессиялық күйлер, ұйқы мен етеккір циклдарының бұзылуы, ер адамдардың жыныс потенциясының төмендеуімен байланысты. Терінің құрғақ болуы, тырнақтардың сынғыш, есте сақтау мен назар аудару қабілеттерінің төмендеуі тироидты дисфункцияның белгілері болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарының өнімдері артық болған жағдайда тиреотоксикоз дамиды. Бұл ретте пациенттер жалпы әлсіздікке, дененің дірілдеуіне, ұйқысыздық пен тез ашушаңдыққа, артериялық қан қысымының жоғарылауына, жүрек жұмысының бұзылуына, тахикардияға шағымданады. Сонымен қатар тершеңдік, үлкен дәреттің жиіленуі, салмақты жоғалту секілді көріністер байқалады. Осындай симптомдар пайда болған жағдайда дереу эндокринолог дәрігерге қаралу қажет. Бұндай аурулардың дамуында тұқым қуалаушылық, экологиялық факторлар мен тамақтану үлкен орын алады. Ағзада йодтың жетіспеушілігі, мырыш, марганец, селен және т.б. микроэлементтердің жеиіспеушілігі қалқанша безі функциясының бұзылуына әкелуі мүмкін. Ағзада йод тапшылығының болуы түрлі жастағы адамдарға әсер етеді, бірақ оған әсіресе балалар, жасөспірімдер мен жүкті әйелдер осал келеді, себебі оларда йодқа қажеттілік жоғары болады. Халықтың осы топтарында йодтың жетіспеушілігі бойдың өспеуі, физикалық және психикалық дамудың тежелуі секілді ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Ағзада йодтың орнын құрамында йод мөлшері мол өнімдерді (йодталған тұз, теңіз балдырлары, ақ етті теңіз балығы, жаңғақ, құрма және т.б.) және дәрі-дәрмектерді қабылдау (тек дәрігердің кеңесімен ғана) арқылы толтыруға болады. Алайда қалқанша безінің барлық аурулары йодтың тапшылығымен ғана байланысты емес, олардың дамуына басқа да себептер әсер етеді. Сәйкесінше симптомдар пайда болған жағдайда эндокринолог дәрігерге қаралып, қалқанша безі гормондарының деңгейін тексерткен жөн. Қауіп тобына жататын тұлғалар (балалар, жасөспірімдер, жүкті әйелдер) тироидты статус скринингін жасату қажет, бұл ретте тек ТТГ (тиреотропты гормон) анықтау жеткілікті. Жүйелі түрде медициналық тексеруден өту, ағзаны нығайту, салауатты өмір салтын ұстанудың маңызы зор. Бүгінгі таңда қалқанша безі ауруларының көбі емделеді, ал кей жағдайларда – оларды алдын алуға болады! 25 мамыр – Дүниежүзілік қалқанша безі күні Жыл сайын 25 мамыр күні көптеген елдерде Дүниежүзілік қалқанша безі күні атап өтіледі. Бұл күнді өткізудің мақсаты – қалқанша без аурулары, оларды емдеу және алдын алудың әдістері туралы халықтың хабардар болу деңгейін арттыру. Қалқанша безі адам ағзасында маңызды орын алады. Ол жүйке, эндокриндік, иммундық, жүрек-қантамыр, тыныс алу және т.б. адам ағзасының барлық жүйелерінің жұмыс істеуіне әсер ететін гормондар шығарады. Қалқанша безінің гормондары иммундық жүйенің қалыпты жұмыс істеуіне жауап береді: ағзаның инфекциялармен күресуіне әсер ететін жасушаларын ынталандырады. Қалқанша безі сондай-ақ адамның көңіл-күйіне және сырт пішініне де әсер етеді. Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ жоғары санатты эндокринолог дәрігері, м.ғ.к. Лаура Даньярованың айтуынша, қалқанша безі жұмысының бұзылуы көбінесе жасырын түрде басқа аурулардың белгілері түрінде болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарын шығарудың бұзылуы (гипофункция немесе гиперфункция) адамның барлық ағзалары мен жүйелерінің жұмысына әсер етуі мүмкін. Қалқанша безі гормондарының шығарылуы төмен болған жағдайда дене салмағының және холестерин құрамының артуы, әлсіздік, ұйқышылдық, тез шаршау, бет пен қол-аяқтың ісінуі, депрессиялық күйлер, ұйқы мен етеккір циклдарының бұзылуы, ер адамдардың жыныс потенциясының төмендеуімен байланысты. Терінің құрғақ болуы, тырнақтардың сынғыш, есте сақтау мен назар аудару қабілеттерінің төмендеуі тироидты дисфункцияның белгілері болуы мүмкін. Қалқанша безі гормондарының өнімдері артық болған жағдайда тиреотоксикоз дамиды. Бұл ретте пациенттер жалпы әлсіздікке, дененің дірілдеуіне, ұйқысыздық пен тез ашушаңдыққа, артериялық қан қысымының жоғарылауына, жүрек жұмысының бұзылуына, тахикардияға шағымданады. Сонымен қатар тершеңдік, үлкен дәреттің жиіленуі, салмақты жоғалту секілді көріністер байқалады. Осындай симптомдар пайда болған жағдайда дереу эндокринолог дәрігерге қаралу қажет. Бұндай аурулардың дамуында тұқым қуалаушылық, экологиялық факторлар мен тамақтану үлкен орын алады. Ағзада йодтың жетіспеушілігі, мырыш, марганец, селен және т.б. микроэлементтердің жеиіспеушілігі қалқанша безі функциясының бұзылуына әкелуі мүмкін. Ағзада йод тапшылығының болуы түрлі жастағы адамдарға әсер етеді, бірақ оған әсіресе балалар, жасөспірімдер мен жүкті әйелдер осал келеді, себебі оларда йодқа қажеттілік жоғары болады. Халықтың осы топтарында йодтың жетіспеушілігі бойдың өспеуі, физикалық және психикалық дамудың тежелуі секілді ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Ағзада йодтың орнын құрамында йод мөлшері мол өнімдерді (йодталған тұз, теңіз балдырлары, ақ етті теңіз балығы, жаңғақ, құрма және т.б.) және дәрі-дәрмектерді қабылдау (тек дәрігердің кеңесімен ғана) арқылы толтыруға болады. Алайда қалқанша безінің барлық аурулары йодтың тапшылығымен ғана байланысты емес, олардың дамуына басқа да себептер әсер етеді. Сәйкесінше симптомдар пайда болған жағдайда эндокринолог дәрігерге қаралып, қалқанша безі гормондарының деңгейін тексерткен жөн. Қауіп тобына жататын тұлғалар (балалар, жасөспірімдер, жүкті әйелдер) тироидты статус скринингін жасату қажет, бұл ретте тек ТТГ (тиреотропты гормон) анықтау жеткілікті. Жүйелі түрде медициналық тексеруден өту, ағзаны нығайту, салауатты өмір салтын ұстанудың маңызы зор. Бүгінгі таңда қалқанша безі ауруларының көбі емделеді, ал кей жағдайларда – оларды алдын алуға болады!

Ташкентте «ШЫҰ мүшелері-мемлекеттер ынтымақтастығының жаңа кезеңі: туризм және мәдени мұра» туристік форумының екінші күні басталды. Халықаралық туризм, Шанхай ынтымақтастық ұйымына қатысушы елдердің мәдени мұрасын сақтау және насихаттау, сондай-ақ туризм және мәдени мұра саласы бойынша ғылыми-техникалық әріптестіктің аясын кеңейтудің мәселелері сөз болған форумның екінші күні ШЫҰ-на мүше елдер арасындағы Туризм саласындағы ынтымақтастықты дамыту туралы меморандумға қол қоюмен жалғасуда. ШЫҰ-на мүше елдердің бір бірін қолдауда мүмкіндігі зор екенін атап өткен Өзбекстанның Премьер-министрінің орынбасары — Туризм және мәдени мұра министрі Азиз Абдухакимов «ШЫҰ-на мүше мемлекеттердің, бақылаушылар мен серіктестіктердің мәдени мұрасының жалпы саны ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұрасының 207 нысанын құрайды. Олардың туризмді дамытуда айрықша маңызы бар және ғасырлар бойы әлемнің әр түкпірінен туристерді тартып отырады. Сол себепті ШЫҰ-на мүше мемлекеттердің туристік қоғамдастығымен әріптестік байланысты, туристік өнімді ілгерілетуді, имидждік қолдауды және туристік ресурстарды қорғауды күшейте түсу қажет, сондай-ақ бар күшімізді ШЫҰ-ның ішкі туризмін дамытуға жұмсауымыз керек. Өзбекстан ежелден бүкіл дүние жүзі саяхатшыларының назарын аударып, тартымды да қызықты бағыттардың бірі ретінде шетелдік басылымдардың мойындауына ие болған Ұлы Жібек жолының орталығы болып табылады. Елде 8,4 мың мәдени мұра нысаны бар. Олардың ішінде 209-ы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұрасы нысандарының тізіміне енген төрт музей-қаланың құрамында. Олар Хиуа қаласындағы «Ичан Қала», «Бұхара қаласының тарихи орталығы», «Шахрисабз қаласының тарихи орталығы» және «Самарқанд — мәдениеттің қиылысы» дейді.

Ташкентте өтіп жатқан «ШЫҰ мүшелері-мемлекеттер ынтымақтастығының жаңа кезеңі: туризм және мәдени мұра» халықаралық форумында туристік индустрия өкілдері туризм саласының мүмкіндігін ортаға салып, алдағы уақыттағы біріккен жоспарларын да талқылады. Осы орайда Өзбекстанның Премьер-министрінің орынбасары - Туризм және мәдени мұра министрі Азиз Абдухакимов «Туристік саланы ұлттық экономиканың маңызды сегменті және мемлекеттің бәсекелестік қабілетін арттырудың стратегиялық ынталандыруы ретінде қарастыратын мемлекеттер саны жыл өткен сайын артып келеді. Ел басшылығының белсенді әрі жан-жақты қолдауының арқасында Өзбекстанның туристік нарығы халықаралық туристерге құшағын кеңінен жаюда. Қысқа мерзімнің ішінде визасыз елдердің саны 9-дан 92-ге дейін өсті, ал шетелдік туристердің саны 2019 жылдың өзінде 1,9 млн-нан 6,7 млн-ға дейін артты. Өз кезегінде СOVID-19 пандемиясы туристік секторға теріс ықпалын тигізгенмен, бізге туризмді қауіпсіз және тұрақты туризм тұрғысынан дамыту үшін қайтадан ой елегінен өткізуге мүмкіндік берді. Халықаралық сарапшылармен бірлесіп, туристік өнім мен қызмет ұсынудың барлық буынына мұқият талдау жасадық. Туристік көрсетілім нысандарындағы қауіпсіздіктің жаңа, тиімді хаттамаларын дайындадық. Қабылданған шараларға жоғары баға беріліп, халықаралық рейтингтерден орын алды. Мысалы, «Gallop» Өзбекстанның қауіпсіз туризм бойынша үздік тоғыз (ТОП-9) елдің қатарына енуге мүмкіндік берді. «New York Times», «Guardian», «Independent», т.с.с. әлемнің жетекші басылымдары біздің туристік дестинацияларымызды тартымды да қызықты бағыттар ретінде мойындады» дейді. Сондай-ақ ШЫҰ елдерімен туристік қарым-қатынастарды әрі қарай да дамытуға басымдық берілетіні атап өтіліп, «ғаламшардағы халықтың 44%-ын қамтитын ШЫҰ кеңістігі – әлеуеті әлі толық пайдаланылмаған орасан зор туристік нарық. 2019 жылы ШЫҰ елдерінен 250 млн турист шетелде демалды (Үндістан 27 млн, Қытай 155 млн, Өзбекстан 1,7 млн, Қазақстан 206 мың, Тәжікстан 31 мың, Ресей 20 млн). Біз бар күшімізді біріктіріп, ең алдымен «ШЫҰ-ның ішкі туризмін» дамытуға бағыттауымыз қажет» дейді.

Үздік жаңалықтар

Grid List

Португалияның Мадейра аралында туристер отырған автобус апатқа ұшырап, 29 адам қаза тапты деп хабарлайды РИА Новости

Оқиға 17 сәуір кұні кешкі сағат 18:30 шамасында болған. Автобус жүргізушісі бақылаудан айырылды деп болжануда. Көлік жолдан шығып кетіп, үйдің төбесіне құлаған.

 

Жергілікті БАҚ автобуста 55-ке жуық адам болған деп хабарлауда.

Қаза тапқандар германиялық туристер. Автобус жүргізушісі мен гид Португалия азаматтары екен. Олар жарақаттанған, алайда жағдайларына қатысты нақты ақпарат жоқ.

Португалия премьері Антониу Кошта Twitter арқылы қайтыс болғандардың жақындарына көңіл айтқан. Ол Германия канцлері Ангела Меркельге де көңіл айтқан.

Германияның СІМ де марқұмдардың жақындарына көңіл айтты.

Прокуратура тергеуді бастап кетті. Мадейра үкіметі үш күндік аза тұту жариялады.